Karta zgonu to dokument medyczny wystawiany przez lekarza, który stwierdza zgon. Bez niej nie da się zarejestrować zgonu ani zorganizować pochówku.

Kto wystawia kartę zgonu

Kartę zgonu wystawia lekarz, który stwierdził śmierć: lekarz rodzinny, lekarz pogotowia lub lekarz dyżurny w szpitalu.

Do czego służy

• Jest podstawą do sporządzenia aktu zgonu w USC
• Umożliwia pochówek lub kremację
• Przekazuje się ją do zakładu pogrzebowego i do administracji cmentarza

Karta zgonu a akt zgonu

Karta zgonu to dokument medyczny — potwierdza fakt i przyczynę zgonu. Akt zgonu to dokument urzędowy sporządzany na jej podstawie w USC. Do formalności spadkowych i urzędowych potrzebny jest akt zgonu.

Kto wystawia kartę — zależnie od sytuacji

Kartę zgonu wystawia lekarz albo kierownik zespołu ratownictwa medycznego. W praktyce:

• zgon w szpitalu, hospicjum, domu opieki — lekarz danej placówki
• zgon w domu w godzinach pracy przychodni — lekarz POZ, do którego zmarły był zapisany
• zgon w domu w nocy lub w weekend — zespół ratownictwa medycznego wezwany na miejsce
• zgon nagły, wypadek, podejrzenie przestępstwa — lekarz po oględzinach na polecenie prokuratora, często dopiero po sekcji

Karta pozostaje dokumentem papierowym — rodzina dostaje ją do ręki i przekazuje dalej: zakładowi pogrzebowemu i urzędowi stanu cywilnego.

Co zawiera

Dane zmarłego, datę i godzinę zgonu, miejsce zgonu, przyczynę zgonu oraz dane lekarza wystawiającego. Część z przyczyną zgonu jest przeznaczona wyłącznie dla urzędu stanu cywilnego i statystyki publicznej — nie trafia do aktu zgonu, który dostaje rodzina.

Co zrobić, gdy nikt nie chce jej wystawić

Zdarza się spór o to, kto jest właściwy — zwłaszcza przy zgonie w domu poza godzinami pracy przychodni. Jeśli lekarz POZ odmawia, a pogotowie odsyła do POZ, zgłoś sprawę do oddziału wojewódzkiego NFZ. W praktyce najszybciej rozwiązuje to telefon do przychodni z prośbą o wskazanie lekarza dyżurnego.

Bez karty zgonu nie ruszy nic dalej — ani zakład pogrzebowy nie zabierze ciała, ani urząd nie sporządzi aktu zgonu.

Karta zgonu a akt zgonu — porównanie

	Karta zgonu	Akt zgonu
Kto wystawia	lekarz lub kierownik ZRM	kierownik urzędu stanu cywilnego
Do czego służy	zabranie ciała, zgłoszenie w USC, pochówek	sprawy urzędowe: bank, ZUS, spadek, ubezpieczyciel
Ile egzemplarzy	jeden	tyle odpisów, ile zamówisz
Koszt	bezpłatna	pierwszy odpis bezpłatny, kolejne 22 zł / 33 zł

Karta zgonu jest wejściem do systemu, akt zgonu — dokumentem, którym posługujesz się przez kolejne miesiące. Całą kolejność formalności opisujemy w tekście co robić, gdy umiera bliska osoba.

Zobacz też

• Formalności i zasiłek pogrzebowy 7000 zł
• Organizacja pogrzebu krok po kroku
• Katalog zakładów pogrzebowych — 545 firm w 216 miejscowościach

Zasiłek pogrzebowy to świadczenie, które pomaga pokryć koszty pochówku. Od 1 stycznia 2026 roku jego wysokość znacząco wzrosła.

Ile wynosi zasiłek pogrzebowy w 2026 roku

Od 1 stycznia 2026 roku zasiłek pogrzebowy wynosi 7000 zł (wcześniej 4000 zł). To pierwsza podwyżka od 2011 roku — wzrost o 75%. Od 1 marca każdego roku kwota może być waloryzowana, jeśli inflacja w poprzednim roku przekroczy 5%.

Komu przysługuje

Członek rodziny zmarłego otrzymuje pełną kwotę 7000 zł niezależnie od faktycznie poniesionych kosztów. Jeśli koszty pokrywa osoba spoza rodziny lub instytucja, zasiłek przysługuje do wysokości rzeczywistych wydatków, ale nie więcej niż 7000 zł.

Gdzie złożyć wniosek

• ZUS — dla większości osób ubezpieczonych
• KRUS — dla rolników
• Inne organy (np. MSWiA) — dla wybranych grup zawodowych

Potrzebne dokumenty

• Wniosek o wypłatę zasiłku pogrzebowego
• Akt zgonu
• Rachunki potwierdzające poniesione koszty
• Dokument potwierdzający pokrewieństwo

Termin

Wniosek należy złożyć w ciągu 12 miesięcy od dnia śmierci. Po tym terminie prawo do zasiłku wygasa.

Rozliczenie bezgotówkowe przez zakład pogrzebowy

Od 2026 roku wniosek można złożyć bezpośrednio w ZUS albo za pośrednictwem zakładu pogrzebowego. Druga droga jest dla rodziny wygodniejsza: firma rozlicza zasiłek bezgotówkowo, ZUS przelewa 7000 zł prosto do zakładu, a ty dopłacasz wyłącznie różnicę, jeśli pogrzeb kosztował więcej. Bez tej opcji musisz wyłożyć całość i czekać na zwrot.

Pytanie „czy rozliczacie zasiłek bezgotówkowo?” warto zadać przy pierwszym telefonie — nie każda firma to robi.

Gdy koszty poniosło kilka osób

Zasiłek dzieli się proporcjonalnie do udokumentowanych wydatków. Każda osoba składa własny wniosek z własnymi rachunkami. Jeśli koszty pokryła instytucja — pracodawca, dom pomocy społecznej, gmina — otrzymuje zwrot do wysokości wydatków, maksymalnie 7000 zł. Szczegóły w artykule kto pokrywa koszty pogrzebu.

Ile czeka się na wypłatę

Sprawy niewymagające decyzji ZUS rozpatruje w ciągu 14 dni od wyjaśnienia ostatniej okoliczności. Wcześniej termin wynosił 30 dni. Przy rozliczeniu bezgotówkowym rodzina w ogóle nie czeka na przelew — zakład dostaje pieniądze bezpośrednio.

Waloryzacja

Od 1 marca każdego roku kwota podlega waloryzacji, ale tylko wtedy, gdy wskaźnik przekroczy 105 — czyli przy inflacji powyżej 5% w roku poprzednim. Przy niższej inflacji kwota zostaje bez zmian. Dla porównania: przed 2026 rokiem zasiłek stał na poziomie 4000 zł od 2011 roku.

Odmowa i odwołanie

Jeśli ZUS odmówi, przysługuje odwołanie do sądu okręgowego — wydziału pracy i ubezpieczeń społecznych — w terminie miesiąca od doręczenia decyzji. Odwołanie składa się za pośrednictwem oddziału ZUS, który wydał decyzję. Postępowanie jest wolne od opłat sądowych.

Najczęstsze powody odmowy:

• brak oryginałów rachunków potwierdzających poniesione koszty
• niewykazane pokrewieństwo lub powinowactwo
• przekroczenie terminu 12 miesięcy od dnia śmierci
• wcześniejsza wypłata zasiłku innej osobie za ten sam pogrzeb

Zobacz też: pełny przewodnik po formalnościach oraz ile ZUS zwraca za koszty pogrzebu.

Zobacz też

• Formalności i zasiłek pogrzebowy 7000 zł
• Organizacja pogrzebu krok po kroku
• Katalog zakładów pogrzebowych — 545 firm w 216 miejscowościach

Koszt pogrzebu w Polsce zależy od rodzaju ceremonii, miasta i wybranych dodatków. Poniżej przedstawiamy orientacyjny rozkład wydatków w 2026 roku.

Z czego składa się koszt pogrzebu

• Usługa zakładu pogrzebowego (obsługa, transport, przygotowanie ciała)
• Trumna lub urna
• Opłata cmentarna i miejsce pochówku
• Ceremonia (oprawa świecka lub religijna)
• Dodatki: kwiaty, nekrolog, oprawa muzyczna

Orientacyjne widełki cen (2026)

• Kremacja bez ceremonii: od ok. 2 500 zł
• Pogrzeb kremacyjny z ceremonią: od ok. 6 000 zł
• Pogrzeb tradycyjny: od ok. 8 000 zł
• Nagrobek: od ok. 4 000 zł

Kremacja czy pochówek tradycyjny?

Kremacja jest zwykle tańsza od pochówku tradycyjnego i coraz częściej wybierana przez rodziny. Szczegóły znajdziesz w naszym poradniku porównawczym.

Jak sfinansować pogrzeb

Najważniejsze wsparcie to zasiłek pogrzebowy, który od 1 stycznia 2026 roku wynosi 7000 zł. W szczególnych sytuacjach można ubiegać się także o zasiłek celowy z pomocy społecznej. Więcej w artykule o zasiłku pogrzebowym.

Widełki cen w 2026 roku

Pozycja	Widełki
Trumna sosnowa	1 400 – 2 000 zł
Trumna dębowa	3 000 – 6 000 zł
Trumna kremacyjna	600 – 1 000 zł
Urna metalowa / kompozytowa	300 – 600 zł
Urna drewniana / kamienna	600 – 1 500 zł
Kremacja (sama usługa)	950 – 1 400 zł
Transport miejski	400 – 700 zł
Transport międzymiastowy	3,50 – 5,00 zł/km
Ceremonia religijna	800 – 1 800 zł
Ceremonia świecka (mistrz ceremonii)	1 200 – 2 000 zł
Miejsce na cmentarzu komunalnym	1 500 – 3 500 zł
Nisza w kolumbarium	3 000 – 8 000 zł
Wykopanie grobu	1 000 – 2 000 zł

Razem: pogrzeb tradycyjny ok. 11 000 zł, pogrzeb z kremacją ok. 9 800 zł. To średnie — w małych miejscowościach bywa wyraźnie taniej, w dużych miastach drożej, głównie przez opłaty cmentarne. Stawki zmieniają się w ciągu roku, więc zawsze potwierdzaj je w konkretnym zakładzie.

Co pokryje zasiłek, a co zostanie do dopłaty

Zasiłek pogrzebowy wynosi 7000 zł. Przy pogrzebie z kremacją i miejscu w istniejącym grobie rodzinnym często wystarcza na całość. Przy pochówku tradycyjnym z nowym miejscem na cmentarzu zwykle zostaje 2 000 – 4 000 zł do dopłaty.

Gdzie realnie da się zaoszczędzić

• Porównaj dwie–trzy oferty i poproś o cenę całościową na piśmie, nie o pozycje z osobna. To największa pojedyncza oszczędność.
• Opłata cmentarna to osobna pozycja — pobiera ją zarządca cmentarza, nie zakład. Sprawdź stawkę w kancelarii, zanim podpiszesz umowę; różni się nawet między cmentarzami w jednym mieście.
• Istniejący grób rodzinny zdejmuje z rachunku najdroższą pozycję.
• Trumna kremacyjna kosztuje ułamek ceny trumny do pochówku tradycyjnego.
• Nagrobek to osobny budżet, nie część pogrzebu — masz na niego pół roku, bo grunt musi osiąść.

Czego nie widać w wycenie

Ofiara dla parafii przy pogrzebie kościelnym, opłata za wjazd kamieniarza na cmentarz, stypa (lokal i catering) oraz koszty notariusza przy sprawach spadkowych. Żadna z tych pozycji nie pojawi się w kosztorysie zakładu pogrzebowego, a wszystkie trzeba zapłacić.

Zobacz też

• Formalności i zasiłek pogrzebowy 7000 zł
• Organizacja pogrzebu krok po kroku
• Katalog zakładów pogrzebowych — 545 firm w 216 miejscowościach

Wybór między kremacją a pochówkiem tradycyjnym to jedna z pierwszych decyzji przy organizacji pogrzebu. Oto porównanie kosztów, formalności oraz argumentów za i przeciw.

Koszty

Kremacja jest zwykle tańsza. Sam proces kremacji to koszt rzędu kilkuset złotych, a całość pogrzebu kremacyjnego bez rozbudowanej ceremonii bywa istotnie niższa niż pochówek tradycyjny, który wymaga trumny, miejsca grzebalnego i nagrobka.

Formalności

W obu przypadkach potrzebna jest karta zgonu i akt zgonu. Przy kremacji dochodzi wybór urny oraz sposobu pochówku prochów (grób urnowy, kolumbarium).

Argumenty za kremacją

• Niższy koszt
• Większa elastyczność terminu ceremonii
• Mniej miejsca na cmentarzu

Argumenty za pochówkiem tradycyjnym

• Zgodność z tradycją i przekonaniami religijnymi
• Rodzinny grób w jednym miejscu

Co wybrać

Decyzja zależy od woli zmarłego, przekonań rodziny i budżetu. Orientacyjne koszty obu opcji znajdziesz w naszym poradniku o kosztach pogrzebu.

Koszty — konkretne różnice

Pozycja	Tradycyjny	Z kremacją
Trumna	1 400 – 6 000 zł	600 – 1 000 zł (kremacyjna)
Kremacja	—	950 – 1 400 zł
Urna	—	300 – 1 500 zł
Miejsce na cmentarzu	1 500 – 3 500 zł	mniejsze miejsce urnowe lub nisza
Razem (średnio)	ok. 11 000 zł	ok. 9 800 zł

Różnica nie jest dramatyczna, jeśli patrzeć tylko na rachunek za pogrzeb. Robi się wyraźna przy dwóch rzeczach: miejsce urnowe jest mniejsze i tańsze niż grób ziemny, a nagrobek na grób urnowy kosztuje ułamek ceny pomnika na grób tradycyjny.

Formalności — gdzie się różnią

Pochówek tradycyjny wymaga karty zgonu i aktu zgonu. Kremacja dodatkowo:

• pisemnej zgody osoby uprawnionej do pochówku
• zgody prokuratora, jeśli w sprawie toczy się postępowanie — to potrafi wydłużyć termin pogrzebu o kilka dni

Ograniczenia cmentarza

Nie każdy cmentarz ma kwaterę urnową albo kolumbarium — na starszych cmentarzach parafialnych bywa to problem. Sprawdź to w kancelarii zanim zdecydujesz o kremacji, a nie po. Urnę można też pochować w istniejącym grobie rodzinnym, co jest najczęstszym i najtańszym rozwiązaniem.

Stanowisko Kościoła katolickiego

Kościół dopuszcza kremację od 1963 roku i nie odmawia z tego powodu pogrzebu kościelnego. Zastrzega, że prochy powinny spocząć w miejscu przeznaczonym do pochówku — nie w domu i nie rozsypane (piszemy o tym w tekście czy urnę z prochami można trzymać w domu). Część parafii preferuje ceremonię z ciałem przed kremacją; ustal to z księdzem na początku, nie na dzień przed pogrzebem.

Co jeszcze warto rozważyć

• Pożegnanie jest możliwe w obu wariantach — kremacja go nie wyklucza, odbywa się przed spopieleniem. Zobacz: jak wygląda pożegnanie przed kremacją.
• Termin. Kremacja bywa o dzień–dwa dłuższa, bo dochodzi transport do krematorium i odbiór urny.
• Przeniesienie w przyszłości. Urnę łatwiej przenieść niż szczątki z grobu ziemnego, co ma znaczenie przy rodzinach mieszkających w różnych miastach.
• Wola zmarłego — jeśli ją wyraził, to ona rozstrzyga.

Zobacz też

• Kremacja — przebieg, dokumenty i koszty
• Organizacja pogrzebu krok po kroku
• Katalog zakładów pogrzebowych — 545 firm w 216 miejscowościach

Śmierć bliskiej osoby to trudny moment, w którym trzeba jednak dopełnić kilku formalności. Poniżej znajdziesz uporządkowaną listę kroków, które pomogą Ci przejść przez ten czas.

1. Stwierdzenie zgonu

Zgon musi stwierdzić lekarz. Jeśli śmierć nastąpiła w domu, wezwij lekarza rodzinnego lub pogotowie (999 lub 112). W szpitalu robi to lekarz dyżurny. Lekarz wystawia kartę zgonu — dokument niezbędny do dalszych czynności.

2. Karta zgonu

Kartę zgonu przekazujesz do zakładu pogrzebowego oraz do urzędu stanu cywilnego. Bez niej nie da się zorganizować pochówku ani uzyskać aktu zgonu.

3. Akt zgonu w USC

Akt zgonu sporządza urząd stanu cywilnego właściwy dla miejsca zgonu. Zwykle robi to zakład pogrzebowy w imieniu rodziny. Potrzebne będą: karta zgonu, dowód osobisty zmarłego oraz dokument tożsamości osoby zgłaszającej. Pierwszy odpis aktu zgonu jest bezpłatny — weź kilka egzemplarzy, przydadzą się w ZUS, banku i innych instytucjach.

4. Wybór zakładu pogrzebowego

Zakład pogrzebowy pomoże w organizacji ceremonii i większości formalności. Porównaj oferty — ceny za tę samą usługę potrafią się znacznie różnić. Sprawdź opinie i zakres usług.

5. Organizacja ceremonii

Ustal rodzaj pochówku (tradycyjny lub kremacja), termin, miejsce na cmentarzu, oprawę (świecka lub religijna) oraz dodatki: trumnę lub urnę, kwiaty, nekrolog.

6. Formalności po pogrzebie

Po pogrzebie złóż wniosek o zasiłek pogrzebowy (od 2026 roku wynosi 7000 zł) w ZUS lub KRUS. Pamiętaj też o powiadomieniu banku, pracodawcy i innych instytucji.

Gdzie nastąpił zgon — to zmienia pierwszy krok

W domu

Dzwonisz po lekarza, nie po zakład pogrzebowy. W godzinach pracy przychodni — do POZ, w nocy i w weekend — na pogotowie. Lekarz stwierdza zgon i wystawia kartę zgonu. Dopiero z nią firma pogrzebowa może zabrać ciało. Do tego czasu nie musisz robić nic — nie ma obowiązku niczego przenosić ani sprzątać.

W szpitalu, hospicjum, domu opieki

Personel sam stwierdza zgon i wystawia kartę. Ciało zostaje w chłodni do czasu przyjazdu zakładu. Masz czas na spokojny wybór firmy — szpital nie może żadnej narzucić.

Zgon nagły, wypadek, podejrzenie przestępstwa

Ciało trafia do zakładu medycyny sądowej na polecenie prokuratora, a rodzinie zostaje wydane po sekcji. Kremacja w takiej sytuacji wymaga osobnej zgody prokuratora, bo jest nieodwracalna.

Co zabrać do urzędu stanu cywilnego

• karta zgonu od lekarza
• dowód osobisty zmarłego (paszport, jeśli cudzoziemiec)
• własny dokument tożsamości

Zgon zgłasza się w USC właściwym dla miejsca zgonu, nie miejsca zamieszkania. Termin: 3 dni od sporządzenia karty zgonu, przy chorobie zakaźnej — 24 godziny. Pierwszy odpis skrócony aktu zgonu jest bezpłatny, kolejne kosztują 22 zł (skrócony) i 33 zł (zupełny). Weź od razu 3–5 — będą potrzebne w banku, ZUS, u notariusza i w każdej instytucji, którą trzeba powiadomić.

Czego nie musisz robić w pierwszym dniu

• Nie musisz wybierać trumny ani ustalać ceremonii tego samego dnia. Pogrzeb odbywa się najczęściej w trzecim–piątym dniu; ustawa zabrania pochówku wcześniej niż 24 godziny po zgonie, a ciało powinno opuścić mieszkanie w ciągu 72 godzin.
• Nie musisz korzystać z firmy poleconej przez szpital. Różnice za tę samą usługę w jednym mieście sięgają kilku tysięcy złotych — porównaj oferty w katalogu.
• Nie musisz płacić z góry całości. Jeśli zakład rozlicza zasiłek pogrzebowy bezgotówkowo, ZUS przelewa 7000 zł bezpośrednio do firmy, a ty dopłacasz tylko różnicę.
• Nie musisz myśleć o nagrobku. Stawia się go po 6–12 miesiącach, gdy grunt osiądzie.

Zobacz też

• Organizacja pogrzebu krok po kroku
• Katalog zakładów pogrzebowych — 545 firm w 216 miejscowościach