Ekshumacja – procedura, koszty i formalności
Ekshumacja to wydobycie zwłok lub szczątków z grobu i przeniesienie ich w inne miejsce. Wiąże się z określonymi formalnościami i wymaga zgody odpowiednich organów.
Kiedy jest możliwa
O ekshumację mogą wystąpić najbliżsi członkowie rodziny zmarłego. Najczęstsze powody to przeniesienie do grobu rodzinnego, na inny cmentarz lub w związku z postępowaniem prowadzonym przez prokuraturę czy sąd.
Wymagane zgody
Ekshumacja na wniosek rodziny wymaga zezwolenia właściwego państwowego powiatowego inspektora sanitarnego (sanepidu). W sprawach prowadzonych przez organy ścigania decyzję podejmuje prokurator lub sąd.
Termin
Ekshumacje przeprowadza się zwykle w chłodniejszej porze roku, we wczesnych godzinach rannych, z zachowaniem wymogów sanitarnych.
Koszty
Na koszt składają się m.in. opłata za zezwolenie, prace ekshumacyjne wykonywane przez zakład pogrzebowy oraz ewentualny nowy pochówek. Ceny zależą od cmentarza i zakresu prac.
Kto wydaje zezwolenie
Zezwolenie wydaje państwowy powiatowy (lub graniczny) inspektor sanitarny właściwy dla miejsca, gdzie znajduje się grób — na umotywowany wniosek osoby uprawnionej. Dodatkowo trzeba pisemnie zawiadomić zarząd cmentarza.
Podstawa prawna: ustawa z 31 stycznia 1959 r. o cmentarzach i chowaniu zmarłych oraz rozporządzenie Ministra Zdrowia z 7 grudnia 2001 r. w sprawie postępowania ze zwłokami i ich przewozu.
Kiedy można ją przeprowadzić
Ekshumacja jest dopuszczalna w okresie od 16 października do 15 kwietnia, we wczesnych godzinach rannych. Inspektor sanitarny może dopuścić inny termin, jeśli zostaną zachowane określone środki ostrożności.
Ten przepis zaskakuje najczęściej: od połowy kwietnia do połowy października ekshumacji zwyczajnie się nie przeprowadza, więc planowanie przeniesienia grobu „na wakacje” nie ma sensu.
Kto może wystąpić z wnioskiem
W kolejności takiej samej jak prawo do pochówku:
- pozostały małżonek
- krewni zstępni — dzieci, wnuki, prawnuki
- krewni wstępni — rodzice, dziadkowie, pradziadkowie
- krewni boczni do czwartego stopnia pokrewieństwa
- powinowaci w linii prostej do pierwszego stopnia
- osoba, która dobrowolnie zobowiąże się do pochówku
Ekshumację może też zarządzić prokurator lub sąd — wtedy zgoda rodziny nie jest wymagana.
Najczęstsze powody
Przeniesienie do grobu rodzinnego w innym mieście, likwidacja cmentarza lub kwatery, przeniesienie z grobu ziemnego do grobowca, względy śledcze oraz sprowadzenie szczątków z zagranicy — o tej ostatniej sytuacji piszemy w dziale transport zmarłych.
Koszty
Na rachunek składają się: usługa ekshumacyjna wykonywana przez zakład pogrzebowy, nowa trumna ekshumacyjna, opłaty cmentarne po obu stronach (otwarcie starego grobu i przygotowanie nowego miejsca), transport oraz — jeśli dotyczy — nowe miejsce na cmentarzu. To wydatek porównywalny z pogrzebem, a przy przeniesieniu między miastami wyższy.
Zasiłek pogrzebowy nie przysługuje na ekshumację — to nie jest pochówek w rozumieniu przepisów o świadczeniach. Zobacz: formalności i zasiłek pogrzebowy.