Konto bankowe zmarłego — dyspozycja wkładem i wypłata pieniędzy
Konto zmarłego bank blokuje z chwilą powzięcia informacji o śmierci. Dostęp do pieniędzy odzyskuje się na trzy różne sposoby, a najszybszy z nich wymaga decyzji podjętej jeszcze za życia.
Dyspozycja wkładem na wypadek śmierci
To pisemne polecenie złożone w banku przez właściciela konta: po jego śmierci bank wypłaca wskazanej osobie określoną kwotę. Najważniejsza cecha: te pieniądze nie wchodzą do masy spadkowej. Nie trzeba czekać na postępowanie spadkowe, nie dzieli się ich między spadkobierców i nie odpowiadają za długi spadkowe.
Kogo można wskazać — tylko najbliższych: małżonka, wstępnych (rodziców, dziadków), zstępnych (dzieci, wnuki) i rodzeństwo. Partnera w związku nieformalnym, teścia czy przyjaciela wskazać się nie da.
Limit: łączna kwota wszystkich dyspozycji wydanych przez jedną osobę nie może przekroczyć dwudziestokrotności przeciętnego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw z miesiąca poprzedzającego śmierć. W praktyce to ponad 150 tysięcy złotych, a limit zmienia się wraz z komunikatami GUS.
Wypłata jest zwolniona z podatku od spadków i darowizn dla najbliższej rodziny, ale trzeba zgłosić nabycie w urzędzie skarbowym na formularzu SD-Z2 w ciągu 6 miesięcy. Przekroczenie terminu oznacza utratę zwolnienia.
Konto wspólne
Przy rachunku wspólnym drugi współposiadacz zachowuje dostęp do środków — bank nie blokuje całego konta. Trzeba jednak pamiętać, że część środków należąca do zmarłego wchodzi do spadku i podlega rozliczeniu ze spadkobiercami.
Gdy nie było dyspozycji
Wtedy pieniądze wchodzą do spadku i droga jest dłuższa:
- Uzyskaj akt poświadczenia dziedziczenia u notariusza (szybko, jeśli wszyscy spadkobiercy są zgodni i obecni) albo postanowienie sądu o stwierdzeniu nabycia spadku (dłużej, ale możliwe także w sporze).
- Przeprowadź dział spadku, jeśli spadkobierców jest kilku i chcecie podzielić konkretne składniki.
- Z dokumentem idź do banku po wypłatę swojej części.
Więcej o tej ścieżce: spadek bez testamentu krok po kroku.
Co bank wypłaci bez postępowania spadkowego
Niezależnie od dyspozycji i spadku bank zwraca osobie, która przedstawi rachunki:
- koszty pogrzebu spadkodawcy — w wysokości odpowiadającej zwyczajom przyjętym w danym środowisku, na podstawie faktur
- kwoty wypłacone przez ZUS po śmierci, które instytucja zażądała zwrotu
To rozwiązanie pomija kolejkę spadkową i bywa ratunkiem, gdy pogrzeb trzeba opłacić z góry. Zapytaj o nie w banku przy pierwszej wizycie.
Jak znaleźć konta zmarłego
Jeśli nie wiesz, w których bankach zmarły miał rachunki, skorzystaj z Centralnej Informacji o Rachunkach. Wniosek składa się w dowolnym banku lub SKOK-u; w odpowiedzi dostajesz zbiorczą informację o wszystkich rachunkach w polskich bankach i SKOK-ach. Usługa jest płatna, ale kosztuje niewiele w porównaniu z obdzwanianiem instytucji po kolei.
Warto zrobić za życia
Dyspozycja wkładem to pięć minut w oddziale i zero kosztów, a oszczędza rodzinie miesiące czekania na dostęp do pieniędzy — akurat wtedy, gdy trzeba zapłacić za pogrzeb. Warto sprawdzić, czy taka dyspozycja w ogóle istnieje: bank ma obowiązek poinformować osoby wskazane w dyspozycji o możliwości wypłaty.