Długi i kredyty po zmarłym — co dziedziczysz i jak odrzucić spadek
Spadek to nie tylko mieszkanie i oszczędności — to również kredyty, pożyczki, zaległe rachunki i niezapłacone podatki. Polskie prawo daje sześć miesięcy na decyzję, a milczenie też jest decyzją, tylko o innych skutkach niż kiedyś.
Masz trzy możliwości
| Wybór | Co oznacza |
|---|---|
| Przyjęcie proste | Dziedziczysz wszystko, a za długi odpowiadasz bez ograniczeń — także własnym majątkiem. |
| Przyjęcie z dobrodziejstwem inwentarza | Odpowiadasz za długi tylko do wartości odziedziczonego majątku. Jeśli długi wynoszą 80 tys., a spadek 30 tys. — oddajesz 30 tys. |
| Odrzucenie | Nie dziedziczysz nic: ani majątku, ani długów. Traktowany jesteś, jakbyś nie dożył otwarcia spadku. |
Sześć miesięcy — od kiedy liczone
Termin biegnie od dnia, w którym dowiedziałeś się o tytule swojego powołania do spadku — najczęściej od dnia śmierci, ale przy dalszych krewnych może to być znacznie później, na przykład od dnia, w którym dowiedziałeś się o odrzuceniu spadku przez kogoś przed tobą w kolejce.
To rozróżnienie bywa kluczowe. Jeśli o spadku dowiadujesz się rok po śmierci, termin nie jest przekroczony.
Co się stanie, jeśli nic nie zrobisz
Milczenie przez sześć miesięcy oznacza dziś przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza, czyli odpowiedzialność ograniczoną do wartości majątku. To zmiana z 18 października 2015 roku — wcześniej milczenie oznaczało przyjęcie proste i pełną odpowiedzialność. Jeśli spadkodawca zmarł przed tą datą, obowiązują stare zasady.
Jak złożyć oświadczenie
- U notariusza — najszybciej, zwykle jedna wizyta. Potrzebny odpis skróconego aktu zgonu i dokumenty wykazujące pokrewieństwo.
- W sądzie rejonowym właściwym dla ostatniego miejsca zamieszkania zmarłego — taniej, ale trzeba czekać na termin.
Oświadczenie jest nieodwołalne. Można je podważyć tylko wyjątkowo, powołując się na błąd lub groźbę, i to w trybie sądowym.
Dzieci a odrzucenie spadku
Jeśli odrzucasz spadek, przechodzi on na twoje dzieci — także małoletnie. Żeby odrzucić go w ich imieniu, potrzebna jest zgoda sądu opiekuńczego, a to osobne postępowanie, które trwa. Zacznij je równolegle, a nie dopiero po odrzuceniu własnego spadku, bo termin sześciu miesięcy biegnie także dzieciom.
Małoletni, który nie złoży oświadczenia w terminie, i tak przyjmuje spadek z dobrodziejstwem inwentarza — ale jeśli w spadku są same długi, warto przejść przez sąd.
Jak sprawdzić, czy w spadku są długi
- Wykaz inwentarza — spis majątku i długów sporządzany samodzielnie przez spadkobiercę i składany w sądzie lub u notariusza. Tani, ale odpowiadasz za jego rzetelność.
- Spis inwentarza — sporządza komornik na postanowienie sądu. Kosztuje, ale ma moc urzędową.
- Biuro Informacji Kredytowej — po uzyskaniu postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku możesz sprawdzić zobowiązania zmarłego.
- Korespondencja i wyciągi bankowe — najprostsze źródło informacji w pierwszych tygodniach.
Kredyt hipoteczny i ubezpieczenie
Kredyty hipoteczne są bardzo często ubezpieczone na życie kredytobiorcy. Zanim zaczniesz spłacać, sprawdź w banku, czy taka polisa istnieje — w wielu przypadkach ubezpieczyciel pokrywa pozostałą część zobowiązania. To samo dotyczy kredytów gotówkowych i kart kredytowych z ubezpieczeniem.
Czego nie dziedziczysz
Nie przechodzą na spadkobierców zobowiązania ściśle osobiste: mandaty i grzywny nałożone na zmarłego, obowiązek alimentacyjny na przyszłość (zaległe, wymagalne alimenty już tak) ani kary administracyjne.
Sprawy spadkowe z długami bywają skomplikowane. Przy większych kwotach warto skonsultować się z prawnikiem — ten artykuł ma charakter poradnikowy i nie zastępuje porady prawnej.